Fyrirtækjaheimsókn > Geislavarnir Ríkisins

Við heimsóttum Geislavarnir Ríkisins og töluðum við tvo starfsmenn.

Viðmælendur okkar voru:
Sigurður Emil Pálsson, hann er 48 ára.
Með BS í Eðlisfræði frá Háskóla Íslands og MS í Eðlisfræði frá Bretlandi.
Starfsferill hans: Hann kenndi í framhaldsskóla í tvö ár og réð sig síðan til Geislavarna Ríkisins árið 1986 og vinnur þar sem sviðsstjóri Vöktunarsviðs.

Hinn viðmælandi okkar var Þorgeir Sigurðsson hann er 47 ára.
Menntun hans er: Verkfræðipróf eftir 4. ár í Háskóla Íslands og MS Próf í rafmagnsverkfræði frá Danmarks Tekniske höjskole (DTU í dag).
Starfsferill hans: Hann vann fyrst við tölvumál, hefur kennt í nokkrum menntasskólum (MA, ML, MH). Vann hjá Staðlaráði Íslands í 4 ár áður en hann hóf störf hjá Geislavörnum Ríkisins og vinnur þar núna á eftirlitssviði.

Ekki fékkst leyfi til að birta viðtalið í heild sinni, en við munum í staðinn segja frá aðalatriðum viðtalsins.

Hér er eru glærur sem við notuðum við kynninguna.

Hvers vegna voru Geislavarnir ríkisins stofnaðar?
Geislavarnir voru til að byrja með hlutastarf Eðlisfræðings ofan í einni skúffu inn á Landsspítala, þetta var í kringum 1980 til 1984.
Fyrirtækið verður í raun og veru til vegna aukinna alþjóðlegrastaðla við meðferð geislunnar í heiminum.
Geislavarnir Ríkisins hafa umsjón með röngentækjum á sjúkrahúsum, tannlæknastofum og hjá þem fyrirtækjum sem nota röntgen geislun við t.d. efnagreiningar. Þar má nefna fyrirtæki eins og Álverið í Straumsvík, Alcan en þeir nota t.d. röntgen til að efnagreina ál.

Þótt fyrirtækið sé ekki stórt er mikið innraskipulag, á glærunum má sjá skipurit fyrirtækis.
Starfsemi Geislavarna skiptist í þrjú svið: eftirlitssvið, vöktunar- og viðbúnaðarsvið og rekstrarsvið. Einnig er geislavarnarráð.

Geislavarnir ríkisins eru alhliða stjórnsýslu, þjónustu og rannsóknastofnun á sviði geislavarna.
Hlutverk stofnunarinnar er að takmarka skaðleg áhrif geislunnar á Íslandi með fræðslu, rannsóknum og markvissu eftirliti.
Virk upplýsingamiðlun er á milli Geislavarna ríkisins og stofnanna erlendis og fara þau samskipti að mestu leiti fram með tölvupósti.

Hjá Geislavörnum eru 11 starfsmenn og flestir háskólamenntaðir, þar af er einn rafmagnsverkfræðingur, tveir Eðlisfræðingar, einn jarðfræðingur, tveir geislafræðingar og einn efnafræðingur. Einnig eru rannsóknarmenn og skrifstofustjóri.

Geislun
Notkun jónandi geislunnar (þ.e. skaðlegrar geislun) á Íslandi er einkum í heilbrigðiskerfinu, kemur hún við sögu bæði við greiningu og meðferð sjúkdóma. Einnig er jónandi geislun notuð í iðnaði og á rannsóknastofnunum.
Á Íslandi eru starfrækt um 520 röntgentæki, þar af eru um 485 í heilbrigðiskerfinu. Geislavirk efni eru notuð á um 40 stöðum og tæki með innbyggð geislavirk efni eru um 100. Haft er eftirlit með geislaálagi um 570 starfsmanna, þar af eru yfir 400 í heilbrigðiskerfinu.

Velta Geislavarna ríkisins árið 2002 var um 73 milljónir króna þar af var opinber fjáveiting um 37 miljónir króna, eftirlitsgjöld um 8 miljónir og sértekjur um 28 miljónir (einkum vegna erlendra verkefna).

Mikil þróun hefur verið á tækjabúnaði seinustu árin í tækjum þar sem notaðir eru einhverskonar geislar.
Vísindamenn vilja geta kortlagt mannslíkamann betur og verið með nákvæmari rannsóknir á efnum. Þetta kallar á flóknari tæki og meiri orku. Við sneiðmynda skönnun, MRI og PET skann, fær sjúklingur til dæmis talsvert meira af geislun miðað við röntgen myndatöku. Í fréttablaðinu í gær kom t.d. fram að Landspítali Háskólasjúkrahús voru að fá nýtt sniðmyndatæki sem á að vera 6 sinnum hraðara en það gamla, það á að geta skoðað æðar líkamans með mikilli nákvæmni og vinna rannsóknir í þrívídd.

Helstu viðskiptavinir eru öll fyrirtæki sem meðhöndla geislavirk efni og eru að nota tæki sem nota geislun.
Geislavarnir ríkisins er eina stofnunin samkvæmt lögum sem getur veitt eftirlit með tækjum og búnaði þar sem geislun er um að ræða. Einkafyrirtæki geta og hafa í auknum mæli verið að sjá um þjónustu sem viðkemur þessum sama búnaði, því er ekki um beina samkeppni að ræða. Svið Geislavarna mun því hugsanlega verða þrengra í framtíðinni og miðast einungis við eftirlit. Hinn almenni borgari getur óskað eftir því að fá mælingu á geislun.

Munu Íslendingar einhvern tíman nota kjarnorku?
Viðmælendur okkar efuðust um það, þar sem við þurfum ekki á því að halda og erfitt er að keppa við olíuna. En samt er spurning hvað gerist þegar hún verður uppurin.

Þegar umræða um kjarnorku er í þjóðfélaginu fara menn að velta fyrir sér hvað verður um úrganginn og að hann sé svo hættulegur. Ástæðan fyrir því að úrgangur frá kjarnorkuverum er talin vera hættulegur er út af því að þegar hann er endurnýttur verður til hættulegri úrgangur og úr þeim úrgangi kemur fram ákveðið efni sem notað er við vopnaframleiðslu.
Ef úrgangur væri ekki endurnýttur væri í lagi að grafa hann í jörðu.

Kjarnorka er orka sem losnar í kjarnaklofnun eða kjarnsamruna.
Þegar 1 kg af úrani-235 klofnar losnar orka sem nemur 24 milljónir kWh stundir eða jafnmikil og þegar 3 milljón tonnum af kolum er brennt. Til samanburðar má geta þess að áætlað er að orkuvinnslugeta Kárahnjúkavirkjunnar verði 4540 kWh á ári

Höfundaréttur @ 2003-2004 dmd@hi.is